Każdy człowiek ma prawo do samostanowienia o swoim ciele i swojej seksualności. Dlatego też Szwecja posiada prawo dotycząco przestępstw seksualnych oparte na dobrowolności. Jeśli seks nie jest dobrowolny, jest on przestępstwem. Dobrowolne współżycie seksualne oznacza, że dana osoba wyrazi zgodę – słowną lub za pomocą mowy ciała – na czynność seksualną. Ważne jest zatem, aby słuchać, pytać, czuć i respektować. Musisz być pewny, czego druga osoba faktycznie chce. Aby zostać skazanym na przykład za gwałt, nie jest zatem wymagane, aby sprawca stosował przemoc lub groźbę. Nie jest również wymagane wykorzystanie osoby znajdującej się w sytuacji szczególnej bezbronności, na przykład w sytuacji, gdy osoba ta była pijana. Seks, który nie jest dobrowolny, jest przestępstwem.
Pamiętaj, że każdy może zmienić zdanie. Nie ma znaczenia, co działo się przedtem ani kto wyszedł z inicjatywą. Kontynuowanie czynności seksualnej z osobą, która nie chce jej kontynuować, jest przestępstwem. Zgoda na danego rodzaju czynność seksualną nie oznacza, że zgoda ta dotyczy również innych czynności.
W przypadku pytań o niniejszy serwis internetowy można kontaktować się z Urzędem ds. Ofiar Przestępstw Brottsoffermyndigheten przez registrator@brottsoffermyndigheten.se.
Zapraszamy również do odwiedzenia serwisu internetowego urzędu Brottsoffermyndigheten, www.brottsoffermyndigheten.se. Znajdziesz tam informacje na temat praw ofiar przestępstw w wielu językach. Przeczytasz tam także o tym, w jaki sposób dokonuje się zgłoszenia na policję oraz jak przebiega proces sądowy.
Seks musi być przyjemnym przeżyciem – przed, podczas i po. Zatem jeśli chcesz uprawiać seks, musisz być uważny, słuchać i wychwytywać sygnały.
Jeśli nie jesteś pewny, czego chce druga osoba, musisz zapytać, aby zyskać pewność, że prawidłowo interpretujesz sytuację. Nie zgaduj. W najgorszym wypadku zgadywanie może doprowadzić do tego, że zrobisz coś wbrew woli drugiej osoby i tym samym naruszysz jej prawa lub wyrządzisz jej krzywdę. Będzie to zarazem oznaczać, że popełnisz przestępstwo.
Dobrym sposobem ustalenia, jakie są odczucia i wola drugiej osoby, jest porozmawianie o tym. Zapytaj, czego ta osoba chce i co lubi. Innym sposobem jest odczytywanie mowy ciała, obserwowanie wyrazu jej twarzy i słuchanie tonu jej głosu.
Jeśli zostałeś narażony na niegodziwe traktowanie w celach seksualnych, w żadnym wypadku nie stało się to z Twojej winy. Zawsze masz prawo do pomocy i wsparcia w związku z sytuacją, jaka Ci się przydarzyła. Rozmowa z kimś o tym, co się wydarzyło, na przykład z przyjacielem, kimś z rodziny lub inną osobą, może pomóc Ci poczuć się lepiej. Istnieje również szereg organizacji, z którymi możesz się skontaktować, jeśli będziesz potrzebować rozmowy.
Dokonanie czynności seksualnej z udziałem innej osoby wbrew jej woli jest w każdym wypadku złe.
Jeśli masz poczucie, że być może wykonałeś czynność seksualną wbrew czyjejś woli, możesz uzyskać pomoc. Możesz porozmawiać o tym, co się stało i uzyskać pomoc, aby zmienić swoje postępowanie na przyszłość. Możesz na przykład skontaktować się z infolinią pomocy PrevenTell..
Występują sytuacje, w których nigdy nie można przyjąć, że dana osoba uczestniczy w czynności seksualnej dobrowolnie. W poniższych sytuacjach przeprowadzenie czynności seksualnej z udziałem innej osoby jest zawsze przestępstwem. Nie ma tu znaczenia, czy osoba ta powiedziała lub pokazała swoim zachowaniem, że tego chce.
Jeśli ktoś uczestniczy w czynności seksualnej w wyniku narażenia na pobicie, przemoc lub groźbę. Przykładem może być sytuacja, w której sprawca bije lub przytrzymuje daną osobę. Innym przykładem jest sytuacja, w której sprawca grozi osobie rozpowszechnieniem jej nagich zdjęć.
Osoba stosująca przemoc lub groźby niekoniecznie musi być tą samą osobą, która przeprowadza czynność seksualną, aby dana sytuację została uznana za przestępstwo. Przykładem w tym kontekście może być sytuacja, w której ktoś kupuje usługi seksualne od osoby, która uczestniczy w czynności seksualnej w efekcie narażenia na przemoc lub groźby lub która z innego powodu uczestniczy w niej nie z własnej woli.
Taka sytuacja ma miejsce, gdy sprawca wykorzystuje fakt, że dana osoba znajduje się w szczególnie bezbronnej sytuacji, na przykład znajduje się pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, jest chora, posiada obrażenia ciała lub cierpi na zaburzenia psychicznie.
Może to być również osoba, która jest przerażona. W przypadku przerażenia może się zdarzyć, że dana osoba jest sparaliżowana na skutek sytuacji – stan ten nazywany jest sparaliżowaniem ze strachu, ang. „frozen fright”.
Taka sytuacja ma miejsce, gdy sprawca wykorzystuje fakt, że dana osoba znajduje się w stosunku zależności wobec sprawcy. Przykładem takiej sytuacji może być stosunek nauczyciel – uczeń lub przełożony – pracownik.
Od dnia 1 lipca 2018 r. w Szwecji obowiązuje ustawa dotycząca przestępstw seksualnych oparta na dobrowolności. Ustawa ta nazywana jest czasem ustawą opartą na zgodzie. W ustawie określono wyraźnie, że każdy człowiek ma prawo do samostanowienia o swoim ciele i swojej seksualności. Jeśli seks nie jest dobrowolny, jest on przestępstwem.
Dobrowolne współżycie seksualne oznacza, że dana osoba wyrazi zgodę – słowną lub za pomocą mowy ciała – na czynność seksualną. Zatem jeśli chcesz z kimś uprawiać seks, musisz dowiedzieć się, czy druga osoba również tego chce, na przykład poprzez zapytanie jej o to.
Oznacza to również, że każdy ma prawo zmienić zdanie w dowolnym momencie. Nie ma znaczenia, co działo się przedtem ani kto wyszedł z inicjatywą. Kontynuowanie czynności seksualnej z osobą, która nie chce jej kontynuować, jest przestępstwem.
Zgoda na danego rodzaju czynność seksualną nie oznacza, że zgoda ta dotyczy również innych czynności. Dlatego też ważne jest, aby w przypadku każdej nowej sytuacji zapytać lub w inny sposób upewnić się, że druga osoba tego chce. Na przykład, jeśli osoba, z którą uprawiasz seks, powiedziała lub pokazała swoim zachowaniem, że chce uprawiać seks oralny, nie oznacza to, że chce ona również uprawiać seks dopochwowy lub analny. Osoba ta musi powiedzieć lub pokazać swoim zachowaniem, że chce uczestniczyć w każdej nowej czynności seksualnej. Ma to zastosowanie niezależnie od tego, kto wyszedł z inicjatywą.
Występują sytuacje, w których nigdy nie można przyjąć, że dana osoba uczestniczy w czynności seksualnej dobrowolnie. W poniższych sytuacjach przeprowadzenie czynności seksualnej z udziałem innej osoby jest zawsze przestępstwem. Nie ma tu znaczenia, czy osoba ta powiedziała lub pokazała swoim zachowaniem, że tego chce.
Jeśli ktoś uczestniczy w czynności seksualnej w wyniku narażenia na pobicie, przemoc lub groźbę. Przykładem może być sytuacja, w której sprawca bije lub przytrzymuje daną osobę. Innym przykładem jest sytuacja, w której sprawca grozi osobie rozpowszechnieniem jej nagich zdjęć.
Osoba stosująca przemoc lub groźby niekoniecznie musi być tą samą osobą, która przeprowadza czynność seksualną, aby dana sytuację została uznana za przestępstwo. Przykładem w tym kontekście może być sytuacja, w której ktoś kupuje usługi seksualne od osoby, która uczestniczy w czynności seksualnej w efekcie narażenia na przemoc lub groźby lub która z innego powodu uczestniczy w niej nie z własnej woli.
Taka sytuacja ma miejsce, gdy sprawca wykorzystuje fakt, że dana osoba znajduje się w szczególnie bezbronnej sytuacji, na przykład znajduje się pod wpływem alkoholu lub środków odurzających, jest chora, posiada obrażenia ciała lub cierpi na zaburzenia psychicznie.
Może to być również osoba, która jest przerażona. W przypadku przerażenia może się zdarzyć, że dana osoba jest sparaliżowana na skutek sytuacji – stan ten nazywany jest sparaliżowaniem ze strachu, ang. „frozen fright”.
Taka sytuacja ma miejsce, gdy sprawca wykorzystuje fakt, że dana osoba znajduje się w stosunku zależności wobec sprawcy. Przykładem takiej sytuacji może być stosunek nauczyciel – uczeń lub przełożony – pracownik.
Seksem lub czynnościami seksualnymi, które nie są podejmowane dobrowolnie, może być na przykład gwałt lub niegodziwe traktowanie w celach seksualnych. Różnica między tymi dwoma przestępstwami polega na rodzaju czynności seksualnej, do której doszło.
Przestępstwo gwałtu polega na tym, że sprawca przeprowadza stosunek seksualny lub inną czynność seksualną, którą można zrównać ze stosunkiem seksualnym, wobec osoby, która nie bierze w nich udziału dobrowolnie. Może to być na przykład stosunek dopochwowy, analny lub oralny. Dotyczy to również penetracji z użyciem przedmiotów lub palców. Gwałt może mieć miejsce również w sytuacji, w której organy płciowe sprawcy i ofiary stykają się ze sobą.
Przestępstwo niegodziwego traktowania w celach seksualnych polega na wykonywaniu czynności seksualnych z udziałem osoby, która nie uczestniczy w nich dobrowolnie, które nie są zaliczane do gwałtu. Przykładem może tu być sytuacja, w której ktoś zmusza daną osobę do onanizowania się lub dotyka jej, sam się przy tym onanizując.
Do nowej ustawy wprowadzono dwa nowe przestępstwa: gwałt przez zaniechaniei niegodziwe traktowanie w celach seksualnych przez zaniechanie. Przestępstwa te dotyczą sytuacji, w których osoba wykonała czynności seksualne, mimo że podejrzewała lub powinna była podejrzewać, że druga osoba tego nie chce. Dlatego też osoba, która chce uprawiać seks, jest odpowiedzialna za ustalenie, czy wszystkie osoby uczestniczące rzeczywiście tego chcą.
Do gwałtu, niegodziwego traktowania w celach seksualnych i innych przestępstw seksualnych może dochodzić również na odległość, na przykład przez telefon lub Internet. Przykładem tego może być sytuacja, w której ktoś zmusza inną osobę do wykonania czynności seksualnych na sobie przez kamerę internetową.
Zgodnie z ustawą dziecko w wieku poniżej 15 lat w żadnym wypadku nie może uczestniczyć w czynności seksualnej dobrowolnie. Nie ma znaczenia, kim jest ta druga osoba ani to, czy dziecko powiedziało lub pokazało swoim zachowaniem, że chce uprawiać seks.
Wyjątkiem jest sytuacja, w której osoby mniej więcej w zbliżonym wieku uprawiają dobrowolny i wzajemny seks, np. będąc parą. Jeśli jest oczywiste, że obie takie osoby dobrowolnie chcą uprawiać ze sobą seks, ta z nich, która ukończyła 15 lat, nie poniesie odpowiedzialności karnej jak za przestępstwo.
Osoba, która wykonała czynności seksualne z osobą w wieku poniżej 15 lat, może być sądzona za przestępstwo także w przypadku, gdy myślała, że druga osoba jest starsza. Oznacza to bowiem, że osoba będąca sprawcą dopuściła się zaniechania, ponieważ nie ustaliła wieku drugiej osoby.
Jeśli rodzic lub inna osoba sprawująca opiekę nad osobą w wieku od 15 do 17 lat dopuści się czynności seksualnej wobec tej małoletniej osoby, czyn taki uznaje się za przestępstwo seksualne wobec dziecka. Zgodnie z prawem osoba w takiej sytuacji w żadnym wypadku nie może uczestniczyć w czynności seksualnej dobrowolnie. Osoby młode w wieku od 15 do 17 lat mogą natomiast uprawiać seks dobrowolnie z innymi osobami.
Jest wiele urzędów i organizacji, z którymi możesz się skontaktować, gdy potrzebujesz pomocy lub wsparcia. Możesz przesłać wiadomość e-mail, zadzwonić, porozmawiać na czacie lub odwiedzić daną instytucję. Poniżej zamieszczono linki do organizacji, z którymi możesz się skontaktować.
W przypadkach nagłych należy zadzwonić pod numer 112.
Jeśli nie podano godzin otwarcia, oznacza to, że dana infolinia jest czynna przez całą dobę.
Here are links and contact details for organisations you can contact if you need help and support.
You can call 1177 and talk to a nurse around the clock if you need healthcare advice. The website contains information about health and diseases. You can also find information about local clinics.
The Police’s non-emergency contact number is 114 14. You can call this number if you want to talk to the police, ask a question or report a crime. You can also report a crime by visiting a police station in person. You can find your nearest police station on the police authority website.
You can call the emergency number 112 to alert the police if you are experiencing or have just been subject to a crime. You can call the number from a landline or mobile phone, wherever you are in Sweden. Your call will be answered by an emergency operator who will ask you questions in order to give you the necessary assistance.
Bris is available for people under 18. Here you can talk to a counsellor and get support and help. You can talk about anything that concerns yourself or someone you know. You can call, chat, email or book a telephone appointment. You are always anonymous when you contact Bris.
Telephone hours: Monday-Sunday, all hours
BUP welcomes children and young people under 18 years old. On bup.se you can read advice and information and find your closest BUP centre. You can also ask anonymous questions and read questions and answers from other young people.
The Ecpat helpline can give you support and advice about sexual insults, threats and assaults both online and IRL for people under the age of 18. Call or send an email via the website. You can remain anonymous.
Telephone opening hours: Monday - Thursday 9-12 & 13-22, Friday 9-12 & 13-22
Chat: Monday - Thursday 17-22, Friday 15-20
I Want to Know is a website created by the Swedish Crime Victim Authority aimed at children and young people. Here you can find out about what makes something a crime. You can also find contact information for support organisations where you live.
Killar.se (Guys' Questions) is an anonymous chat service for young guys where you can talk to someone who will listen, support and encourage you. You can be completely anonymous, and no question is too big or too small. You will talk to people of different genders and from different backgrounds, all aged 20 or above. Everyone has been trained to be a good support person. The website is only available in Swedish.
Kvinnors Nätverks Stödverksamhet (Women’s Network's Support Function) Linnamottagningen provides advice to youths, both girls and boys. Everyone who work at Linnamottagningen have been trained and have experience from working with young people who live under threats, control and violence from their family, relatives or people close to them. Matildamottagningen provides support for women with a foreign background, with or without a residence permit. If you need to talk to the authorities, Linnamottagningen or Matildamottagningen can represent you. The website is only available in Swedish.
Telephone hours: Daily 09:00-22:00.
Novahuset is a non-profit organisation that gives support and advice to people who have experienced any form of sexual assault. Everyone can contact Novahuset for support, no matter your age or gender identity. Those close to you are also welcome to contact Novahuset. You can talk about anything: from questions regarding your body, to getting help to process an assault, or reporting an assault to the police. The website is only available in Swedish.
A chat is open Tuesday, Thursday and Sunday between 19:00 and 21:00.
nxtME is a non-profit organisation aimed at people who have been subjected to incest. You can send an email, call, chat or meet a support worker. The website is only available in Swedish.
Telephone hours: Monday - Thursday, 9-16pm
Wednesday Evenings, 19.30-21
Chat: Tuesdays, 18-19.30
Thursdays (odd weeks), 16.30-19
The Ombudsman for Children is available for people under the age of 18. You can call the Ombudsman free of charge to find out more about your rights and where you can turn if you need help. If you have any questions about the Convention on the Rights of the Child, you can ask the Ombudsman.
Telephone hours: monday and wednesday 13:00-15:00, tuesday, thursday and friday 10:00-12:00
If you feel like your family or relatives are controlling you, and you are aged between 13 and 26 and live in Stockholm, you can talk to Origo. At Origo, there are adults who understand and can help you, regardless of your gender, sexuality, religion or ethnicity. You can call free of charge or ask an anonymous question.
Monday, Wednesday and Thursday 09:00-16:00, Tuesday 13:00-16:00 and Friday 09:00-15:00
PrevenTell is a national helpline for people who feel that they have lost control of their sexuality, who might be worried or afraid that they will harm themselves or others. You will have the chance to talk to someone anonymously and get support and help. If you are close to someone with problematic sexual behaviour or simply have questions, you can call PrevenTell.
Telephone hours: Monday-Friday 12:00-15:00. You can call at any time and leave a message. PrevenTell will call you back from a withheld number the following work day.
The RFSL Support Centre is there for people who identify as LGBTQ+ who have suffered insults, threats or violence. RFSL provides support through on-site conversations, telephone or email. You can remain anonymous and staff at the centre are trained and experienced. RFSL can offer follow-up and contact with healthcare services and the authorities.
RFSU is an organisation that provides information about sex and relationships. You can use the RFSU chat to ask private questions and get answers. You can also read other people's questions (in Swedish) in the questions and answers box.
Roks is the National Organisation for Women’s Shelters and Young Women's Shelters in Sweden. It is their task to protect the mutual interests of all Swedish women’s shelters and support them in their work. The Roks website provides information that will help you contact the right shelter.
Social services have the overall responsibility for making sure that residents of a municipality receive the help and support they need, and a specific obligation to support people who have been subjected to violence in close relationships. Each municipality has its own website where you can find information and contacts for the social services. On the website of the Swedish Association of Local Authorities and Regions, SKR, you can find a list of all municipalities. The list is only available in Swedish.
Somaya offers support, advice, information and protection for women and young people who are subjected to violence in close relationships. They also specialise in honour-related violence or oppression. You can call or email them and receive help in over 30 languages, including Arabic, Tigrinya, Farsi, Somali, Spanish and English. It is free of charge and you can remain anonymous.
Monday-Friday, 09:00-16:00
Storasyster (Big Sister) offers support to persons who have been subjected to rape or other forms of sexual assaults. You can remain anonymous and those who give support have made a confidentiality promise. Anyone from the age of 13 or older can get in touch, regardless of gender identity.
Chat: sunday - thursday, 19:00-21:00
friday och saturday, 13:00-15:00
If you are subjected to violence, you can call Sweden’s National Women’s Helpline, a support organisation run by Sweden's National Centre for Knowledge on Men’s Violence Against Women. Friends and relatives are also encouraged to contact the helpline. The call is free of charge and will not show up on your telephone bill. If you cannot speak Swedish or English, the helpline has access to interpreters for most languages spoken in Sweden. If you need an interpreter, it is important that you stay on the line as it can take up to ten minutes before the interpreter is connected.
The phone line is open 24 hours a day.
Chat: monday and thursday 15:00-21:00, sunday 11:00-17:00
Terrafem works for women's and girls' rights to live without male violence and dominance. They run the only nationwide emergency line and provide support and advice to women in over 67 different languages. Terrafem also provides a legal advice line and can provide safe houses and support for women who have been subjected to violence.
Telephone hours: Monday-Friday 09:00-15:00
The TRIS association works against honour-related violence and oppression. You can contact TRIS if you feel restricted by your family or relatives, have experienced threats or violence when you try to make your own choices, or just want to talk to someone. TRIS has social workers with lengthy experience of working with young people at risk of being subjected to honour-related violence and oppression. The website is only available in Swedish.
Telephone hours: Monday-Friday 9-16
UMO is a website for everyone aged between 13 and 25. UMO.se contains information about the body, sex, relationships, mental health, alcohol and drugs, self-esteem and much more. You can also find information about your local centres and ask personal questions. The website is only available in Swedish.
Unizon brings together over 130 women’s shelters, empowerment centres and other organisations that are working for a gender-equal society free of violence. Unizon can help you contact a centre.
Ungarelationer.se provides information and anonymous chat support for people aged 20 and under. Contact us if you are
- subjected to violence in your relationship
- have a friend who is subjected to violence
- the person responsible.
The website also provides information about different types of violence, warning signs and what makes a good relationship. The website is only available in Swedish.
Victim Support Sweden is available if you have been the victim of a crime or witnessed a crime. You can also contact Victim Support Sweden on behalf of a relative or someone you know who has been the victim of a crime. The website provides a list of local victim support services.
Telephone hours: Monday and Tuesday 9-19
Wednesday - Friday 9-17
Saturday and Sunday 9-12 and 13-16
Chat: every day 9-16
A website with information from UMO in different languages. The information is available in Swedish, English, Tigrinya, Somali, Dari and Arabic.
