Ku imaanaya rabitaan madaxbannaan

Ka hadlid wax ku saabsan galmo

Galmo waa in eey ahaataa wax fiican – kahor, gudaheeda iyo kaddiba. Haddii aad rabtid galmo waxa aad u baahntahay sidaa darteed in aad foojigtaanid, aad dhageysatid oo aadna qabatid calaamadaha.

Haddii aadan hubin waxa uu qofka kale doonayo waa in aad weeydiisid si aad u ogaatid in aad xaaladda si sax ah u turjumatay. Ha khiyaasanin. Xaaladda ugu xun ee khiyaasid kugu hogaamin kartaa waa in aad qofka kale wax uunan rabin ku sameysid och sidaa darteedna aad sharaf dishid ama aad dhaawacdid qofka. Markaa adiga xataa waxaa gashay dembi.

Qaab fiican oo aad ku ogaan kartid sida uu qof kale dareemayo waxaa waaye in aad taasi wax ku aadan in aad ka hadashid. Weeydii waxa uu qofka kale uu doonayo iyo waxa uu jecel yahay. Qaab kale waxaa ah in la aqristo dhaqdhaqaaqa jirka, dareenka wejiga laga aqrisan karo iyo habka kala duwidda codka.

Waxaa xaq u leedahay caawin iyo taageero

Marnaba ma aha khaladkaada haddii laguugu sameeyay ku xadgudub galmo. Markasta waxaad xaq u leedahay in aad heshid caawin iyo taageerid khuseyda wixii kugu soo dhacay. Badanaa waxaa la dareemi karaa fiicnaan in lagala hadlo wax ku saabsan wixii dhacay, tusaale ahaan saaxiibkaa, qof ka tirsan qoyskaada ama qof kale oo aad ku kalson tahay. Waxaa kaloo xitaa jiro ururo badan oo aad la xiriiri kartid haddii aad doonaysid in aad la hadashid qof.

Boggeena internetkeena waxaa laga helayaa liis ah ururo dhiibo caawin iyo taageerid (kaliya ah af iswiidhish/af ingiriis)

In lagu sameeyo qof kale wax aan dareenkoodu aanan fiicneen

Markasta waa khalad in fal galmo ah lagu fuliyo qof kale taa oo kasoo horjeeda rabitaanka qofkaa kale.

Waxaad heli kartaa caawin haddii aad isleedahay in aad falal galmo ah ku sameeysay wax kasoo horjeedo rabitaanka qof kale. Waad ka hadli kartaa wax ku saabsan wixii dhacay waxa aadna heli kartaa caawin si aad u bedeshid akhlaaqdaada. Waxaad adiga tusaale ahaan la xiriiri kartaa khadka caawinta ee PrevenTell.

Ka fiiri warbixin dheeraad ah halka ah bogga internetka ee PrevenTells(kaliya ah af iswiidhish/af ingiriis).

Galmo aan marnaba ahayn rabitaan madaxbannaan

Waxaa jiro xaaladdo markaa oo aanan marnaba loo arki karin in uu qof si madaxbannaani ah uga qeeyb qaadan karo gudaha fal galmo. Xaaladaha soo socda markasta waxaa weeye dembi in fal galmo ah lagu sameeyo qof. Wax micna ahna kuma fadhido in uu qofkaa dhahay ama uu tusay in uu doonayo.

• Jir dil, xoogid ama hanjabaad

Haddii qof uu ka qeeyb qaato fal galmo ah kaas oo u hoggaansamaya cadaadis jir dil ah, xoogid ama hanjabaad darteed. Tusaale waxaa ah haddii dembiilaha uu garaaco ama qofka uu qabto. Tusaale kale waxaa ah haddii qofka dembiilaha ah uu ku hanjabo in uu faafiyo sawiro qaaqaawan oo ah qofka kale.

Ma u baahno in eey noqoto isla qofkii kan ku hawlan xoogida ama hanjabaada iyo kan samaynayo falka galmada si taasi loogu arko dembi ahaan. Tusaale waxaa ah haddii uu qof mid ka iibsado hawlo galmo ah uuna ka qeeyb qaato maadaamaa xoogid ama hanjabaad lagu cadaadiyey ama sababo kale dartood aanan uga qeeyb galeeyn rabitaan madaxbannaan.

• Xaalad gaar ah oo khatara

Haddii qofka dembiilaha ah uu ka faa’iideysto qof kale oo ku jira xaalad gaar ah oo khatara, tusaale ahaan haddii uu qofkaa uu yahay mid cabsan ama daroogeysan yahay, qaba cudur, dhaawac jirka ah ama dhibaatooyin maskaxeed.

Waxa eey noqon kartaa xitaa in uu qof aad iyo aad u cabsanayo. Waxaa tusaale ahaan dhici karo marka eey cabsida badato in xaalada markaa eey cuuryaameeyso qofkii, xaalad la dhaho ’’frozen fright’’.

• Si xun u iscticmaalid ku tiirsanaasho

Haddii qofka dembiilaha ah uu si xun u isticmaalo in qofka kale uu ku jiro xaalad uu ku tiirsan yahay qofka dembiilaha ah. Waxa eey tusaale ahaan noqon kartaa macalim iyo ardey ama qof madax ah iyo qof shaqaalo ah.

Wax ku saabsan dambiga ah kufsi iyo ku xadgudub galmo

Galmo ama falalka galmada oo aanan ahayn rabitaan madaxbannaan waxa eey noqon karaan tusaale ahaan kufsiga iyo ku xadgudubka galmada. Farqiga u dhexeeya labbadda dembi waxa uu ku saabsan yahay nooca galmada ee dhacday.

Dambiga ah kufsi waxaa loola jeedaa in uu qofka dembiilaha ah uu galmo sameeyo ama fal kale oo galmo ah taas oo loo barbardhigi karo galmo lagu sameeyay qof aanan taasi uga qeeyb gelin rabitaan madaxbannaan. Tusaale ahaan waxa eey noqon kartaa xagga siilka-, dabada- ama galmada xagga afka ah. Waxeey kaloo khuseydaa dhexgelinta isticmaalida alaab ama faraha. Kufsi waxa uu noqon karaa xitaa in uu qofka dembiilaha ah iyo qofka dhibanaha ah qeeybahooda jinsiga eey istaabtaan.

Dembiga ah ku xadgudub galmo waxa eey ka hadlaysaa falal galmo oo lagu sameeyay qof aanan rabitaan madaxbannaan uga qeeyb galeen laakiin taas oo aan loo xisaabineyn kufsi ahaan. Tusaale waxaa noqon karo haddii qof uu ku khasbo qof kale in uu siigeeysto ama shakhsi ahaantiisa siigeeysto asigoo taataabanaya qofkii kale. 

Labbo dembi oo cusub

Waxaa sharci dejinta cusub ka mid ah labbo dembi oo cusub: kufsi taxadar la’aan ah iyo ku xadgudub galmo taxadar la’aan ah. Waxa eey khuseydaa mararka uu qof sameeyo fal galmo ah inkasto uu qofkaa ku tuhmayay ama eey aheyd in uu ku tuhmo in uunan qofka kale uunan rabin. Qofkii rabo galmo ayaa sidaa darteed mas’uuliyad ka saaran tahay in uu soo ogaado haddii dhamaan dadka ku lugta leh run ahaantii eey rabaan in eey ka qeeb galaan.

Dembi galmo oo ah meel fog

Kufsi, ku xadgudub galmo iyo dembiyada kale ee galmada waxeey kaloo xitaa ka dhici karaan meel kaa fog, tusaale ahaan xagga qadka telefoonka ama barta internetka. Hal tusaale waxaa ah haddii qof uu ka yeelsiiyo qof kale in uu isku sameeyo falal galmo ah kaamiro horteeda.